Globalne emisje dwutlenku węgla ze spalania paliw kopalnych mają w 2026 roku nieznacznie spaść, o około 0,4%. Z analizy Global Carbon Project wynika jednak, że to przede wszystkim skutek drogiej energii po wojnie USA z Iranem i zakłóceń dostaw przez Cieśninę Ormuz, a nie trwały zwrot w polityce klimatycznej.
Co pokazują nowe dane
Przez ostatnią dekadę emisje z ropy, gazu i węgla rosły średnio o 0,9% rocznie. W tym roku badacze spodziewają się spadku, ale nie wszystkie paliwa zachowują się tak samo:
- ropa: emisje spadły o 1,9%,
- gaz ziemny: spadek o 0,3%,
- węgiel: dalszy wzrost, o około 0,6%.
Na wynik wpłynął też rozwój odnawialnych źródeł energii. Panele słoneczne, farmy wiatrowe i samochody elektryczne zrobiły różnicę, ale same nie wystarczyły, by obniżyć emisje.
Dobra wiadomość z niewłaściwych powodów
Współautor badania Glen Peters z norweskiego ośrodka CICERO ocenia sytuację bez entuzjazmu: „to trochę dobrych wiadomości, ale z niewłaściwych powodów”. Zwraca uwagę, że pojedynczy spadek nie oznacza jeszcze szczytu emisji, jeśli nie stoi za nim zmiana strukturalna. Przy takiej zmianie emisje rosłyby powoli do maksimum, a potem równie stopniowo malały. Tymczasem w tym roku emisje z ropy najpierw rosły, a potem gwałtownie spadły o około 2%.
To dopiero trzeci taki spadek w ostatnich latach. Poprzednie były związane z kryzysem gospodarczym w 2009 roku i pandemią COVID-19 w 2020 roku. Za każdym razem emisje wracały do wzrostu, gdy gospodarki się odbudowywały. Autorzy badania zakładają, że i tym razem odbicie jest prawdopodobne.
Ogólny bilans nadal rośnie
Nawet przy niższym spalaniu paliw kopalnych całkowite globalne emisje CO₂ wzrosły o około 1%. Powodem są zmiany użytkowania gruntów, takie jak wycinka lasów i pożary torfowisk. Ich emisje rosły zbyt szybko, by mniejsze zużycie paliw kopalnych mogło to zrównoważyć. Pierre Friedlingstein z Global Carbon Budget Office podkreśla, że długoterminową odpowiedzią pozostaje szybkie wdrażanie czystych technologii energetycznych.
Badanie opublikowano w czasie, gdy w Turcji trwa konferencja klimatyczna ONZ COP31.
Co to znaczy dla Polski i UE
Dla polskiego czytelnika to przede wszystkim przypomnienie, że tańsza i czystsza energia nie wynika automatycznie z niższych emisji. Spadek spowodowany szokiem cenowym oznacza zwykle droższe paliwa, a w praktyce może przekładać się na wyższe rachunki i koszty transportu. Zużycie ropy i gazu maleje wtedy dlatego, że energia jest droga, a nie dlatego, że gospodarka z nich rezygnuje.
Warto też zauważyć, że węgiel w skali świata wciąż rośnie. Polska nadal w dużej mierze opiera się na tym paliwie, więc wnioski z badania są tu szczególnie istotne. Trwałe obniżenie emisji, także w krajach UE, wymaga inwestycji w odnawialne źródła, sieci i elektryfikację, a nie liczenia na kolejne kryzysy. Badanie dotyczy globalnych trendów i nie podaje osobnych danych dla Polski.
Źródło: DW – „Iran war oil shock drives dip in global emissions, study shows”
